Birtingarmyndir stjórnarstefnu George W. Bush

Síðastliðið haust, 2004, lauk ljósmyndasýningunni “Inconvenient Evidence” eða “Óþægilegar staðreyndir” í International Center of Photography í New York. Á sýningunni voru sýndar fjölmargar ljósmyndir sem teknar höfðu verið af bandarískum hermönnum í Abu Graib fangelsinu í Írak á síðastliðnu ári og sýndu vafasama meðferð hermannana á írönskum föngum. Þessar ljósmyndir fóru ekki framhjá neinum sem fylgist með fjölmiðlum og gengu sumir svo langt að halda því fram að þær hafi breytt gangi sögunnar.[1]
Ljósmyndasýningin var afskaplega einföld í uppsetningu, hrá og hægversk. Sýningin var á neðri hæð listasafnsins, í litlu herbergi sem hafði verið grámálað. Á þremur veggjum voru Abu Ghraib ljósmyndirnar hengdar, en myndirnar höfðu verið teknar af Internetinu og prentaðar á stafrænan ljósmyndapappír. Ljósmyndirnar voru síðan festar á veggina með títiprjónum, einn í hvert horn pappírsins. Að auki voru fjórar ljósmyndir á sýningunni sem sýndu viðbrögð fólks í Arabaheiminum við þessum myndum. Þær myndir voru stærri, innrammaðar og bakvið gler. Á einni myndinni mátti sjá ljósmynd sem tekin var í Íran, en þar höfðu myndirnar af England, þar sem hún heldur einum fanga í ól. Á annarri mynd mátti sjá aðra mynd af England, þar sem hún hafði verið fjölrituð og undir henni verið skrifað “Við munum hefna okkar”. Fjölritin voru síðan fest á legsteina í herkirkjugarði í Gazaborg og voru augljóslega örgrun.
Í ljósi þeirrar grimmdar sem myndirnar sýna og hörðu viðbragða við þeim í fjölmiðlum, þá sá sýningarstjóri sýningarinnar sig knúinn til þess að réttlæta það í kynningu sýningarinnar hvers vegna ljósmyndirnar eiga erindi inní sýningarsali ICP. Markmið sýningarinnar, sagði Brian Wallis sýningarstjóri, var að vekja fólk til frekari umræðu um þessar ljósmyndir, hvaða merkingu þær hafa í nútímanum, og síðast en ekki síst hvaða þær geta sagt okkur um hvernig ljósmyndir almennt eru notaðar til þess að skilja og móta hugmyndir fólks um heiminn. Brian Wallis segir að ástæðan fyrir sýningu þeirra megi skipta í þrennt. Í fyrsta lagi eru myndirnar annað sjónarhorn á stríð en almenningur má venjast í fjölmiðlum og söfnum. Oftar en ekki eru ljósmyndir úr stríðum upphafnar stundir, þar sem hetjur eru að verki og hermenn eru sýndir sem órjúfanlegur hluti af mannúðarhliðum stríðs, þar sem hið góða sigrar hið illa. Myndirnar úr Abu Ghraib sýna okkur aftur á móti grimmdina og niðurlæginguna sem viðgengst í stríðinu um “frelsun Íraks” og á sú hlið að eiga jafn greiðan aðgang að almenningi og upphafnar ljósmyndir. Í öðru lagi varpa Abu Ghraib ljósmyndirnar nýju ljósi á það hvernig ljósmyndum eru teknar og þeim dreift. Myndirnar eru teknar með stafrænum myndavélum eða farsímum sem hafa innbyggða myndavél, og er þeim síðan dreift til vina og ættingja í gegnum Internetið. Í þriðja lagi vekja ljósmyndirnar upp fjölmargar siðferðilegar spurningar um hlutverk ljósmynda í Vestrænni menningu. Wallis heldur því fram að myndirnar megi skoða sem meðvitaða aðgerð í því að lítillækka Arabíska fanga. Einnig voru þær teknar með það fyrir augum að undirstrika gildi ákveðinna menningarlegra hugmynda um hversu óæskileg nekt er og ekki síst samkynhneigð. Og að síðustu, heldur Wallis því fram að myndirnar hafi verið hugsaðar sem einhverskonar áróður fyrir því hversu mikið vald Vestræn menning hefur yfir þeirri arabísku og um leið þjóna þær því hlutverki að viðhalda hugmyndum um stigveldisröðun kynþátta og pólitískra skoðana. Vart þarf að taka það fram að þær hugmyndir snúast um að hvítir Evrópubúar eru feti framar en dökkir arabar og á pólitíska sviðinu standa þeir einnig framar vegna þess að þeir koma frá lýðræðisríkjum sem stendur framar öðrum pólitískum stjórnkerfum.
Blaðamaðurinn Seymour M. Hersh heldur því aftur á móti fram í bók sinni Chain of Comman: The road from 9/11 to Abu Ghraib (2004) að ljósmyndirnar – og myndbandsupptökur af sama meiði – séu afleyðing af óopinberri stefnu bandarísku stjórnarinnar í stríðinu gegn hryðjuverkum, þar sem leyniþjónustinni og bandaríska hernum var gefið leyfi til þess að afla upplýsinga hjá stríðsföngum með öllum mögulegum ráðum, þar með töldum pyntingum. Gekk leyfið langt umfram ákvæði Genfarsáttmálans, sem fjallar um hvernig meðhöndla eigi stríðsfanga, og Bandaríkin eru aðilar að. Ljósmyndirnar úr Abu Ghraib eru því ekkert annað en staðfesting á stefnu Bandrískra stjórnvalda þar sem alþjóðleg lög eru brotin, mannréttindi virt að vettugi og mannvirðingu ekki fyrir að fara.



[1] Luc Sante (2004) “Tourists and Torturers” Í NYTimes.com, 11. maí.